Saga Guðrúnar

Viðtal við Unni Malmquist, systurdóttur Guðrúnar Brunborg.

Guðrún Brunborg var um margt merkileg kona. Hún safnaði miklu fé í þágu íslenskra námsmanna í Osló. Hún var sæmd fálkaorðu og orðu frá Olav Noregskonungi, sennilega um það leiti er hún varð sextug.

Guðrún Bóel Bóasdóttir Brunborg fæddist 5. júní 1896 á Stuðlum í S-Múlasýslu og var yngst af 10 systkinum. Á unglingsárum fékk hún berkla í mjöðmina og var send til Noregs til lækninga. Bróðir hennar var þá í skóla í Osló og gat tekið á móti henni. Guðrún kynntist þar Salomon Brunborg, giftist honum og settist að í Noregi. Þau eignuðust fjögur börn, Reidun, Olav, Erling og Birgir Egil. Guðrún átti jörð í Billingstad, þar sem hún ræktaði grænmeti og ávexti til að selja á markaðinum í Asker. Hún fékk oft íslenska unglinga til sín í sveit. Sumarið 1937 var Unnur Malmquist, systurdóttir Guðrúnar í sveit hjá henni og lýsir hún því þannig:

,,Heimilið var stórt og það var mikið að gera. Guðrún fór, eins fötluð og hún var, á fætur klukkan 4 á morgnana, til að fara inn á torg með vagn á tveimur hjólum. Hún staulaðist með hann upp á Billingstad járnbrautarstöð og í lestina. Síðan á torgið að selja allt þetta grænmeti og kom ekki heim fyrr en klukkan 4. Eftir þessa 12 tíma vinnu kom hún heim og þurfti þá að fara að búa til matinn handa fjölskyldunni.”

Í seinni heimstyrjöldinni var Olav sonur Guðrúnar virkur í andspyrnuhreyfingunni í Noregi. Guðrún sagði Unni þessa sögu af handtöku Olavs árið 1942:

,,Það var náttúrulega stríð og Olav hringdi í mömmu sína og sagði að það væri orðið svo heitt undir fótunum á sér að hann yrði að reyna að komast til Svíþjóðar eða eitthvert annað. Svo gaf hann henni upp hvar væri hægt að ná í hann, til að hægt væri að koma til hans áríðandi skilaboðum ef einhver væru áður en hann kæmist yfir. Hann ætlaði að vera á ákveðnum stað nálægt Bergen fram á morgunn. Guðrún skrifaði þetta á blað, braut það saman og laggði það undir símann. Svo klukkan 5 um morguninn var dyrabjöllunni hringt ákaflega. Það hagaði þannig til að svefnherbergið var uppi og hún gat séð niður á tröppurnar úr svefnherbergisglugganum. Hún gáði út og sá að þetta var gamall skólabróðir Olavs og hann sagði ,,já elskan mín, við verðum bara að ná í hann Olav og verðum að vita hvar hann er, það er mjög áríðandi.” Guðrún fór niður, hleypti honum inn. Hann sagist líka vera í andspyrnuhreyfingunni og bara verða að hafa samband við Olav hið snarasta. Guðrún var vel á verði, en hún þekkti náttúrulega skólabróðurinn, sem stumpaðist lengi við og talaði og talaði, en þegar hann varð sem ákafastur, þá varð henni litið að símanum og hljóp hann þá til, tók bréfið, flautaði og þá komu SS mennirnir.”

Þeir náðu Olav ásamt öðrum og Guðrún ásakaði sig alla ævi fyrir það. Henni fannst hún hafa verið valdandi þess að hann næðist. Þegar stríðið var á enda fékk hún að vita að Olav sem var 1,91 á hæð hafði aðeins verið 45 kíló þegar hann svalt í hel. Guðrún var mikið á Íslandi næstu árin. Hún sýndi kvikmyndir og hélt fyrirlestra um stríðsárin og um Noreg og safnaði með því í sjóð handa íslenskum námsmönnum í Noregi og norskum námsmönnum á Íslandi. Hún fékk meðal annars Per Haust til að koma til Íslands að segja frá mynd sinni um líf Sama í Norður-Noregi. Fyrstu árin sem Guðrún vann við að safna peningum fékk hún ættingja til að keyra sig um landið, en það var stundum erfitt að fá einhvern til að keyra sig, svo þegar hún var 52ja ára tók Guðrún bílpróf og keyrði sjálf eftir það. Guðrún var einu sinni að sýna á Hornafirði. Þar var kona sem átti heima í Suðursveit og Guðrún vildi endilega keyra hana heim. Hún var bara á peysunni eftir sýninguna. Hún keyrði þessa konu heim, en svo þegar hún var á leiðinni til baka frá bænum var komin slydda og hálka og keyrði hún útaf. Hún gat skriðið út um skottið á station-bílnum sínum og farið út á veg, það voru nú engir farsímar í þá daga. Þegar hún hafði gengið hálfa leið inn í þorp kom einhver að og hjálpaði henni. Var hún þá spurð hversvegna hún hefði ekki farið aftur að bænum. ,,Ég sný aldrei til baka” svaraði hún. Hún hefur ekki viljað gera ónæði þar þó hún færi útaf.

Þegar Guðrúnu fannst, að hennar sögn, að hún færi bráðum að kveðja vildi hún fá að vera einn eða tvo daga á Guðrúnarstofu, hafa einhverja sælustund þar. Hún var með hægfara heilablæðingu og þar fékk hún síðasta heilablóðfallið. Á leið út á sjúkrabörum var hún þó ekki verri en svo að hún sagði ,,Adam var ekki lengi í Paradís.”

Guðrún lést 14. október 1973.

Viðtal tekið við Hrund Ýr Óladóttur 2002 eða 2003.